Dizdarlı'dan karma oyun kaldırılmasına eleştirel açıklama

Eski Ombudsman Emine Dizdarlı, karma oyun kaldırılmasına ilişkin yasa tasarısının Anayasa’da güvence altına alınan seçilme hakkına aykırı olduğunu belirterek, bağımsız adayların haklarının korunması gerektiğini söyledi.

K.K.T.C Anayasasının 68’nci maddesinin 2’nci fıkrası uyarınca yirmi beş yaşını bitirmiş olan her yurttaş seçilme hakkına sahiptir. Seçilebilmek için en az üç yıldan beri daimi ikametgahı Kuzey Kıbrıs’ta olması ve erkekler için yurt ödevini yerine getirmiş olması zorunludur. Seçilme ile ilgili diğer nitelikler Seçim ve Halkoylaması Yasasının 9’uncu maddesi kuralları gereğince düzenlenmiştir. Bu Yasa’da da yirmi beş yaşını bitirmiş kadın veya erkek her yurttaşın belirlenen nitelikleri taşıması halinde tüm seçimlerde seçilme hakkına sahip olabileceği açıkça belirtilmektedir. Anayasa’nın seçilme hakkı ile ilgili maddesinde ve keza Seçim ve Halkoylaması Yasasında kullanılan söz veya kelime “Her Yurttaş” tır.  Bu görevlere aday olabilecek her yurttaşın seçilme hakkının Anayasamız tarafından güvence altına alınmasına rağmen Hükümet’in demokratik bir Devlet anlayışı dışına çıkarak karma oyu kaldırmak istemesi tüm bu ilkelere aykırıdır. Siyasi Partilerde olduğu gibi her yurttaşın eşit bir şekilde seçilme hakkı olmalıdır. Karma oyun söz konusu yasa tasarısı ile kalkması neticesinde bağımsız adayların aday olma hakları elllerinden alınmış olacaktır.  Bu nedenle karma oy kaldırılmamalı, hatta bağımsız bir adayın aldığı oyun veya oy sayısının ağırlığı bulunduğu ilçenin çıkaracağı Millet Vekili sayısına göre düzenlenmelidir. Bu durum seçilme hakkını kullanacak olan Bağımsız Bir Adayın en temel Anayasal haklarından birini yok saymaktadır. Bu da doğal olarak Anayasa’ya aykırıdır. Yine, Seçim ve Halkoylaması Yasası da buna cevaz vermemektedir.