ABD ve İran anlaştı: Resmi imza töreni 19 Haziran'da İsviçre'de

ABD Başkanı Donald Trump ve İran Dışişleri Bakanı Yardımcısı Kazım Garibabadi iki ülke arasındaki savaşı bitirecek anlaşmaya varıldığını doğruladı.

Trump kendi sosyal medya hesabı Truth Social'da "İran İslam Cumhuriyeti ile anlaşma tamamlandı" yazdı. Trump, İran ile yapılan barış anlaşmasının tamamlandığını, Hürmüz Boğazı'nın açılarak ABD'nin deniz ablukasının derhal kaldırılacağını bildirdi. Trump, sosyal medya hesabından açıklama yaparak, İran İslam Cumhuriyeti ile yapılan anlaşmanın tamamlandığını belirterek, şöyle devam etti: "Herkese tebrikler. Hürmüz Boğazı'nın ücretsiz olarak açılmasını ve aynı zamanda ABD Donanması ablukasının derhal kaldırılmasını tam olarak onaylıyorum." Trump, "Dünyanın gemileri, motorlarınızı çalıştırın. Petrol aksın." ifadelerini kullandı. Sosyal medya hesabından yaptığı ikinci paylaşımda Trump, İran ile yapılan anlaşmanın bölgeye barış ve güvenlik getireceğini belirterek, "Birçok başkan İran'la barış yapmaya çalıştı ve benden önce hepsi başarısız oldu. Bölge liderleri, ilk kez gerçek barışı sağlamalarına yardımcı olabilecek bir başkan buldular." değerlendirmesinde bulundu. Trump, 19 Haziran’da anlaşmanın imzalanmasıyla birlikte Hürmüz Boğazı’nın açılacağını, mayınların temizlenerek petrolün hem bölge hem de dünya için tekrar akmaya başlayacağını belirtti. Trump'ın paylaşımının ardından İran devlet televizyonu da Pakistan Başbakanı'nın açıklamasına dayanarak Tahran'ın ABD ile bir anlaşmaya vardığını duyurdu. Ardından İran Dışişleri Bakanı Yardımcısı Kazım Garibabadi, devlet televizyonuna telefonla bağlanarak ABD ile bir anlaşmanın olacağını ve resmi imza töreninin 19 Haziran'da günü İsviçre'de gerçekleşeceğini doğruladı. "Lübnan da dahil olmak üzere çeşitli cephelerdeki savaşın ve askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirileceği bu akşam duyurulacak" dedi. Ayrıca, ABD'nin İran'a uyguladığı deniz ablukasının da gece kaldırılacağını ekledi. Garibabadi, "Mutabakat zaptının metni tamamlandı ve İslamabad mutabakat zaptının resmi imza töreni cuma günü İsviçre'de gerçekleşecek. İki heyetin başkanları, görüşmelerin gelecekteki düzenlemelerini belirlemek için müzakereler yürütecek. O zamana kadar, ABD tarafının savaşı sona erdirmek, ablukayı kaldırmak ve varlıkları serbest bırakmak konusundaki taahhütleri doğrulanacak. 60 günlük görüşmeler, ABD'nin bu taahhütleri yerine getirmesine bağlıdır." ifadeleri kullandı. Garibabadi, anlaşmanın imzalanmasından sonraki 60 günlük süre içerisinde yaptırımlar, nükleer program ve ekonomik kalkınma mekanizması gibi konuların müzakere edileceğini kaydetti. İki ülkenin anlaşmayı doğrulamasından az önce arabulucu rolü üstlenen Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ile İran arasında bir anlaşmaya varıldığı bilgisini paylaştı. Şerif, "Yoğun görüşmelerin ardından, Amerika Birleşik Devletleri ile İran İslam Cumhuriyeti arasında barış anlaşmasına varıldığını duyurmaktan memnuniyet duyuyoruz" diye yazdı. "Her iki taraf da, Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirildiğini ilan etti" dedi. Resmi imza töreninin 19 Haziran'da İsviçre'de yapılacağını da ekledi. Şerif ayrıca bu arabuluculuğa destek veren Katar, Suudi Arabistan ve Türkiye'ye teşekkür etti. İran devlet medyası, 14 maddelik mutabakat metnini duyurdu İran'ın yarı resmi devlet haber ajansı Mehr, ABD ile İran arasında imzalanacak 14 maddelik bir mutabakat taslağının ayrıntılarını aktarıyor. Bu maddeler henüz iki ülke tarafından resmi olarak teyit edilmedi: Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerde kalıcı bir ateşkes, ABD'nin İran'ın iç işlerine karışmama taahhüdü, ABD'nin deniz ablukasının 30 gün içinde kaldırılması, ABD'nin İran'dan askerlerini çekmesi, Hürmüz Boğazı'nın "İran'ın düzenlemeleri çerçevesinde" 30 gün içinde yeniden açılması, ABD ve müttefiklerinin, İran için en az 300 milyar dolar değerinde yeniden inşa planları sunması, İran petrolü ve enerji ürünlerine yönelik yaptırımların kaldırılması, İran'ın nükleer silah üretmeme taahhüdünün yinelenmesi, ve ABD'nin bölgedeki asker sayısını artırmayacağına ve yeni yaptırımlar uygulamayacağına dair taahhüdü.” Mehr ayrıca, "İran'ın dondurulmuş fonlarının yarısı serbest bırakılmadan, İran'a yönelik petrol yaptırımları askıya alınmadan ve deniz ablukası kaldırılmadan nihai müzakerelerin başlamayacağını" bildirdi. Nihai anlaşmanın BM Güvenlik Konseyi kararıyla onaylanacağı belirtildi. -Dünyadan tepkiler ne oldu? Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ABD ve İran arasında varılan anlaşmaya dair, "Tüm dünyanın uzun süredir ihtiyaç duyduğu bu haberin bölgemizde kalıcı huzur ve güven ortamının tesisine vesile olmasını yürekten temenni ediyorum" dedi, bu barış adımının kalıcı olmasını umduğunu ifade etti. Erdoğan da imzalar atılana kadar "gerilimi tırmandıracak söylem, tahrik ve eylemlerden kaçınılması ve olası sabotajlara karşı dikkatli olunması" gerektiği konusunda uyardı. Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'dan "ABD ile İran arasındaki savaşın sona erdirilmesi amacıyla varılan mutabakatı memnuniyetle karşılıyoruz" yorumu geldi. "Tamamlayıcı görüşmelerin de yapıcı bir tutumla sürdürülmesini ümit ediyoruz" diyen Fidan, bölgesel barış ve güvenliğin korunması için tüm ülkelerin sağduyulu ve sorumlu olmasının önemine değindi. İngiltere, Fransa, Almanya ve İtalya liderleri ortak bir açıklama yaparak bu anın "bölgesel istikrarı yeniden tesis etmek ve küresel ekonomiyi dengelemek için bir fırsat" olduğunu söyledi. İngiltere Başbakanı Sir Keir Starmer, anlaşmayı "savaşı sona erdirmek, bölgesel istikrarı sağlamak ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak için atılmış son derece önemli bir adım" olarak nitelendirdi. Hürmüz Boğazı'nın kapalı olmasının getirdiği ekonomik etkilerin hafifleteceğini vurguladı. Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed bin Abdülrahman El Thani, "Tüm tarafların, bu ilerlemeyi pekiştirmeye ve üzerine inşa etmeye yardımcı olacak olumlu ve yapıcı bir ruhla yaklaşacakları müzakereleri sabırsızlıkla bekliyoruz" dedi. Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, bu hafta Fransa'nın tatil beldesi Evian'da bir araya gelen G7 liderlerinin, ABD-İran anlaşmasının bir parçası olarak Hürmüz Boğazı'nın uzun vadeli yeniden açılmasını görüşeceklerini söyledi. Macron yayınladığı bir videoda, "Hedefimiz, bu anlaşmanın sonuçlarını görmek, Lübnan'a destek sağlamak, Hürmüz Boğazı'nın kalıcı olarak yeniden açılmasını sağlamak ve elbette İran'ın nükleer ve balistik faaliyetlerine ilişkin bir anlaşmaya varılmasını sağlamak olacak" dedi. İngiltere, Kanada, Almanya, İtalya, Japonya ve Amerika Birleşik Devletleri'nden liderler 15 Haziran Pazartesi günü başlayacak üç günlük zirve için bir araya geliyor.