KKTC'de Bir İlk: Ulusal DNA Günü Kompozisyon Yarışması Büyük İlgi Gördü

Kıbrıs Türk İnsan ve Klinik Genetik Derneği (KTİKGD) tarafından, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı'nın destekleriyle bu yıl ilk kez düzenlenen Ulusal DNA Günü Kompozisyon Yarışması, düzenlenen ödül töreniyle başarıyla tamamlandı.

 25 Nisan Dünya DNA Günü kapsamında gerçekleştirilen yarışma, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde genetik bilimi alanında düzenlenen ilk ulusal DNA Günü yarışması olma özelliğini taşıyor. Dünyanın birçok ülkesinde uzun yıllardır başarıyla sürdürülen DNA Günü etkinliklerinden ilham alınarak hayata geçirilen yarışma, gençleri bilimsel düşünmeye teşvik etmeyi ve genetik bilimine olan ilgiyi artırmayı amaçladı. 2026 yılı yarışmasının teması "Genler ve Adalet: Genetik Bilgiler Hukuk Sisteminde Nasıl Kullanılmalıdır?" olarak belirlendi. Bu kapsamda öğrencilerden, adli tıpta DNA'nın kullanımı, genetik soy bağı analizleri, genetik verilerin korunması ve saklanması, bireysel mahremiyet, genetik gizlilik ve genetik bilgilerin hukuki ile cezai süreçlerde olası kötüye kullanım risklerini bilimsel veriler ışığında ve etik açıdan değerlendirmeleri istendi. Yarışma sayesinde öğrenciler, yalnızca genetik biliminin teknik yönünü değil, aynı zamanda toplumsal ve hukuki boyutlarını da araştırma fırsatı buldu. Yarışmaya 14–19 yaş grubundaki lise öğrencileri katıldı. Necat British College, 20 Temmuz Fen Lisesi, Near East College, Anafartalar Lisesi ve diğer liselerden toplam 14 eser başvurusu yapıldı. Başvurular arasında iki video çalışması da yer alırken, öğrencilerin hazırladığı eserler bilimsel içerik, etik yaklaşım ve özgünlük açısından oldukça yüksek bir seviyede değerlendirildi. Eserler; genetik içeriğin doğruluğu, bilimsel kanıt kullanımı, konuya odaklanma, yazım ve anlatım kalitesi ile kaynak kullanımı kriterlerine göre puanlandı. Tüm eserler bilimsel objektiflik ilkesi doğrultusunda değerlendirilerek her hakem tarafından 20 puan üzerinden puanlandı. Yapılan değerlendirmeler sonucunda 20 Temmuz Fen Lisesi öğrencisi Erçin Nur Kutevi birincilik ödülüne layık görülürken, yine 20 Temmuz Fen Lisesi öğrencisi Boran Çelik ikincilik ödülünü kazandı. Near East College öğrencisi Aysesu Dorum üçüncü olurken, 20 Temmuz Fen Lisesi öğrencisi Turna Şakara ile Near East College öğrencisi Leyla Fuller mansiyon ödülüne değer görüldü. Dereceye giren öğrenciler, sponsor kuruluşların katkılarıyla birbirinden değerli ödüllerle buluşturuldu. Birincilik ödülü olan iPad, Mekar Healthy Trading Ltd. tarafından, ikincilik ödülü olan akıllı saat ise AdaGen Tıbbi Tahlil Laboratuvarları tarafından sağlandı. Üçüncülük ödülü olarak Puma hediye çeki verilirken, mansiyon ödülü alan öğrenciler de çeşitli hediyelerle ödüllendirildi. Organizasyona destek veren tüm sponsor kuruluşlara katkılarından dolayı teşekkür edildi. Ödül töreninde konuşan Kıbrıs Türk İnsan ve Klinik Genetik Derneği Kurucu Başkanı Prof. Dr. Mahmut Çerkez Ergören, Dünya DNA Günü'nün yalnızca DNA'nın yapısının keşfinin yıl dönümü olmadığını, aynı zamanda genetik biliminin toplumla buluştuğu ve gençlerin bilimsel düşünmeye teşvik edildiği uluslararası bir farkındalık günü olduğunu ifade etti. Ergören, bu yarışmayla gençlerin bilimsel araştırma yapma, eleştirel düşünme ve etik değerlendirme becerilerini geliştirmeyi hedeflediklerini belirterek, "Bugün ödül alan öğrencilerimizi kutlarken, yarışmaya katılan tüm gençlerimizin gösterdiği bilimsel merakı ve araştırma azmini de alkışlıyoruz. Bilimin geleceği, sorgulamaktan ve öğrenmekten vazgeçmeyen gençlerin ellerinde yükselecektir." dedi. Prof. Dr. Ergören ayrıca, yarışmanın temel hedeflerinin KKTC'de genetik bilimine yönelik toplumsal farkındalığı artırmak, gençleri genetik ve biyoteknoloji alanlarına yönlendirmek, bilimsel düşünme kültürünü geliştirmek ve DNA Günü'nü her yıl düzenlenen sürdürülebilir ulusal bir bilim etkinliği hâline getirmek olduğunu vurguladı. Kıbrıs Türk İnsan ve Klinik Genetik Derneği, organizasyona verdikleri desteklerden dolayı başta Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı ve KKTC Cumhurbaşkanlığı olmak üzere tüm sponsor kuruluşlara, hakem kuruluna, okul yöneticilerine, danışman öğretmenlere ve yarışmaya katılan tüm öğrencilere teşekkür etti. Dernek, Ulusal DNA Günü Kompozisyon Yarışması'nı önümüzdeki yıllarda daha geniş katılımla düzenleyerek geleneksel hâle getirmeyi ve gençlerin bilime olan ilgisini artıracak yeni projeler geliştirmeyi hedeflediğini belirtti. Bilim, etik ve gençliğin aynı platformda buluştuğu bu anlamlı organizasyon, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde genetik bilimi alanında önemli bir geleneğin başlangıcı olarak kayıtlara geçti